ĐI KHẮP THẾ GIAN TURKEY YÊU THƯƠNG CUỘC ĐỜI

Mắt thấy, tai nghe và những bước chân đầu tiên trên đất Thổ

06/04/2018

Những vụ đánh bom ở Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 2016, cuộc chiến chưa có hồi kết giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, lời than vãn của người dân phía Bắc Cộng hoà Síp về sự chiếm đóng của Thổ Nhĩ Kỳ, sự đánh đồng Thổ Nhĩ Kỳ với các quốc gia Hồi giáo huyền bí,… khiến không ít người lo sợ khi biết tin chúng tôi quyết định làm một chuyến du lịch đến một nơi chỉ vừa mới khuyến khích du lịch khoảng một năm trở lại đây. Trong khi đó, đất nước nằm ở vị trí đắc địa, luôn bị các nước lớn nhòm ngó, không lúc nào thật sự yên ổn này đúng là một bản hoà tấu cuốn hút giữa văn hoá phương Tây và phương Đông, giữa Hồi giáo và Công giáo, giữa sự hùng tráng và mềm mại, giữa nét cổ kính và hiện đại, giữa sự huyền bí và cởi mở, thôi thúc chúng tôi ngoéo tay với nhau nhất định phải lên đường.

Cung điện Topkapi (hay Seraglio) là một bảo tàng lớn ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Vào thế kỷ thứ 15, nơi đây là trụ sở hành chính của đế chế Ottoman.

Maiden’s Tower nằm trên một hòn đảo nằm ngoài khơi biển Asiatic, Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Hiện là nhà hàng và cafe thu hút lượng khách lớn đến thưởng thức ẩm thực và phong cảnh đẹp mỗi ngày.

——
GIỮA TIẾNG KINH QUR’AN

Tôi từng há hốc mồm khi nghe cô bạn Smirthi kể về những điều hà khắc mà cô phải cố gắng để chung sống hoà bình. Tôi gặp Smirthi vào mùa thu năm 2015 tại Saigon, trong một kỳ thực tập của cô với công việc ở một công ty marketing. Cô đến từ Chennai, miền Nam Ấn Độ, theo học ngành marketing ở Pháp, đã gần hoàn thành khoá học và chuẩn bị kết hôn. Bạn trai cô, anh Kannan, cũng là du học sinh ở Pháp. Tuy hai người họ cùng đến từ miền Nam Ấn Độ và bối cảnh gia đình cũng gọi là cùng đẳng cấp nhưng việc tự do yêu đương vẫn là điều cấm kỵ. Cô và anh may mắn được hai gia đình thông cảm, cho phép kết hôn với người mình yêu, nhưng tuyệt nhiên, không được phép để người ngoài biết được chuyện này. “Hãy để bố mẹ thu xếp chuyện này! Và nhớ, hứa với bố mẹ, không nắm tay, không có những hành động thân mật. Hình ảnh hai đứa chụp chung tốt nhất nên giữ kỹ trong điện thoại, đừng hé ra kẻo người ta bàn tán!” – Cô nhắc lại lời bố mẹ mình:. Mỗi lần trở về quê, cô phải thể hiện mình là một cô gái chính chuyên đang chờ đợi một bà mẹ nào đó có cậu con trai đến tuổi lấy vợ tới hỏi cưới.

Thông qua những câu chuyện cô kể, tôi cũng biết các tín đồ Hồi giáo phải cầu nguyện 5 lần một ngày; không được uống rượu, bia; không ăn thịt lợn vì lợn là loài ăn tạp, không sạch sẽ; các loại thịt, cá khác cần được qua quy trình giết mổ theo cách không gây đau đớn nhất cho con vật và nấu chín kỹ không còn máu tanh. Phụ nữ theo đạo Hồi được khuyến khích ăn mặc giản dị và kín đáo nơi công cộng, đeo khăn che kín mặt và tóc để giúp người đàn ông không bị cám dỗ. Giống như những tôn giáo khác, những điều răn của đạo Hồi đều nhằm mục đích hướng con người đến sự lương thiện: kính trọng cha mẹ, bố thí rộng rãi cho người nghèo, cấm ngoại tình, cờ bạc, giết người, kỳ thị chủng tộc và các tôn giáo khác, sống khiêm tốn, biết thương xót người nghèo,…

Mang theo sự hiếu kỳ về đạo Hồi, chúng tôi đến Thổ Nhĩ Kỳ. Có rất nhiều thánh đường Hồi giáo ở khắp các tình thành, và đặc biệt nhiều hơn ở thành phố sầm uất chúng tôi từng ghé thăm – Istanbul. Đến thăm Nhà thờ Hồi giáo Sultan Ahmed hay còn gọi là Thánh đường Xanh (Blue Mosque) – một công trình kiến trúc kỳ vĩ được xây dựng dưới thời vua Amed I với mặt ngoài được ốp bằng những viên gạch màu xanh dương nhạt, ánh lên một màu xanh huyền bí vào buổi chiều tà, chúng tôi gặp rất nhiều tín đồ Hồi giáo đến cầu nguyện.

Quảng trường trước Thánh Đường Xanh, nơi mọi người ngồi thư giãn, ngắm người qua lại và tận hưởng cảm giác bình yên.

Tất cả đàn ông và phụ nữ Hồi giáo đến đây đều mang dáng vẻ thành kính. Trước khi vào thánh đường, những người đàn ông xếp hàng bên bồn nước với những chiếc vòi đồng xinh xắn trước cửa thánh đường để rửa tay và rửa chân. Còn chỗ phụ nữ là trong một căn phòng nằm khuất bên hông thánh đường. Thấy tôi đi nhầm, một người phụ nữ với đôi mắt được trang điểm sắc nét đã tử tế gọi tôi lại, chỉ đường cho tôi kèm theo nụ cười hiền lành, dễ mến.

Bên dưới mái vòm cao, cổ kính, có nhiều hoạ tiết chạm trổ bắt mắt, và những chùm đèn sáng rực, khu vực cầu nguyện của đàn ông và đàn bà cũng được tách biệt. Mỗi tín đồ chọn một chỗ khiêm nhường, hướng về thánh địa Mecca, quỳ lạy và cầu nguyện. Tiếng kinh Qur’an vang lên làm cho khung cảnh trước mắt chúng tôi thiêng liêng đến nỗi trong một giây phút nào đó tôi đã ước trở thành một tín đồ Hồi giáo để giữ mình luôn được gắn kết với đất trời bằng một niềm tin bất biến.

ĐẤT NƯỚC HỒI GIÁO MANG HƠI THỞ ĐƯƠNG ĐẠI

Có lần, trong lúc ăn tối, tôi hỏi anh Yasi – hướng dẫn viên người bản địa – về một số tục lệ của người Hồi giáo ở đây, xem thử có hà khắc như những gì tôi từng được kể hay không. Anh lắc đầu, “Tôi cho rằng người Thổ Nhĩ Kỳ chúng tôi khá phóng khoáng! Ngoại trừ thói quen ăn uống là kiêng thịt lợn, mọi “luật lệ” khác đều được “nới lỏng”. Ví dụ nhé, nếu phải làm một công việc khó lòng sắp xếp được thời gian cầu nguyện mỗi ngày 5 lần, như công việc hướng dẫn viên của tôi chẳng hạn, tôi có thể bỏ qua những giờ cầu nguyện bắt buộc và chỉ thực hiện nghi thức khi nào tôi thấy sẵn sàng. Cô thấy đó, ở đây phụ nữ có thể ăn vận thoải mái và sành điệu, không cần mặc burqa, niqua, hay chador (các loại áo trùm từ đầu đến chân). Thi thoảng có những người đội khăn hijab (loại khăn trùm chỉ che đầu và cổ). Họ là những người khá là truyền thống. Phải, tất cả những người Thổ Nhĩ Kỳ với dáng dấp cao dong dỏng và khoẻ mạnh như dân châu Âu và những đường nét Á Đông mềm mại trên gương mặt mà chúng tôi gặp đều mang hơi thở của thời đại.

Đi bộ dọc theo những con đường tấp nập các cửa hiệu kinh doanh tại thành phố Istanbul, vào thăm những ngôi chợ sầm suất, hay lang thang qua những thị trấn nhỏ từ miền biển đến miền núi, bạn sẽ thấy đa số đàn ông Thổ Nhĩ Kỳ làm công việc bán hàng nặng nhọc, dãi nắng dầm mưa. Họ được phép uống rượu, bia. Họ lịch thiệp, galant, hài hước, lãng mạn, và thân thiện. Còn phụ nữ Thổ Nhĩ Kỳ thường làm những công việc nhẹ nhàng, ở những nơi mát mẻ.

Phụ nữ Thổ Nhĩ Kỳ có thể chọn ngành học, công việc yêu thích, hẹn hò với người mình yêu, công khai nắm tay và hôn nhau trên phố, quan hệ tình dục trước hôn nhân, tung tăng dạo biển với bộ bikini khoe thân hình quyến rũ, bình thản đợi bus vào giờ tan tầm, sống độc lập tách khỏi gia đình mà không cần sự bảo hộ của một người đàn ông. Cô nhân viên bán hàng ở một hàng đồ da tại Kusadasi tôi từng có dịp trò chuyện là một ví dụ điển hình. Cô nói tiếng Anh khá tốt với kiểu phát âm của những người Bắc Âu. Tôi còn tưởng cô đến từ Bắc Âu thật, vì ít người Thổ Nhĩ Kỳ nói tiếng Anh nhanh và gãy gọn như cô. Tôi muốn xác nhận những điều mình vừa khám phá với một người phụ nữ theo đạo Hồi ở Thổ Nhĩ Kỳ, là cô. Cô có miệng cười rộng, mái tóc xoăn, mỗi khi cười trông thật cuốn hút. Cô bảo “Những điều cô vừa nói là đúng đấy. Tôi hạnh phúc khi được sinh ra ở đây”.

Điều đáng kinh ngạc hơn nữa chính là sự khoan dung của Hồi giáo dành cho tôn giáo khác. Có rất nhiều đền thờ Hồi giáo được cải tạo lại từ nhà thờ Kito giáo. Như Vương cung Thánh đường Hagia Sophia tại Istanbul, vốn dĩ đó là một nhà thờ Kito giáo được xây dựng từ thời Byzantine, đến khi đế chế Ottoman xâm chiếm, vua Mehmed đã chuyển hoá nơi đây thành thánh đường Hồi giáo bằng cách che những bức tượng Chúa, những bức tranh vẽ hình Chúa trên tường, thêm vào những đường nét đặc trưng của kiến trúc Hồi giáo, và mang về đây hòn đá ước nguyện từ thánh điện Mecca. Nếu bạn cho ngón cái vào giữa phần lõm của hòn đá mà vẫn xoay được bàn tay 360 độ thì mọi ước nguyện đều thành hiện thực. Ngôi nhà Thánh nữ Maria tại Kusadasi – tương truyền là nơi Đức Mẹ Maria sinh sống trước khi lìa đời – cũng được bảo tồn, mở cửa cho khách du lịch đến viếng thăm. Hay như Goreme – từng là nơi trú ẩn của các tín đồ Kito giáo, có rất nhiều hang đá bên trong vẽ tranh Chúa – nay đã trở thành bảo tàng ngoài trời tuyệt đẹp.

Càng tìm hiểu sâu về con người, văn hoá và đạo Hồi ở Thổ Nhĩ Kỳ, chạm tay vào những vết tích còn lại qua các thời kỳ phát triển, chúng tôi như đã đắm chìm vào bản hoà tấu với những âm tiết vừa gần gũi vừa lạ lẫm. Còn điều gì chúng tôi chưa biết? Chắc chắn, rất nhiều! Và chúng tôi vẫn đang tiếp tục hành trình đầy mê hoặc của mình…

(bài đăng Tạp chí Đẹp – số tháng 04/2018)

Có thể bạn thích