“ĐỎ”: Triển lãm nhiếp ảnh mở lối vào thế giới cảm xúc không giới hạn

Với thông điệp “UNLIMITED RED” (đỏ không giới hạn), triển lãm ĐỎ mở ra một hành trình thị giác nơi sắc đỏ không chỉ là màu sắc, mà là biểu tượng của cảm xúc, ký ức, khát vọng và sự kết nối giữa con người với thế giới xung quanh. 

Trần Thanh Thảo – người sáng lập 224 SPACE, đồng thời là đại sứ Leica M11 tại Việt Nam – bước vào nhiếp ảnh như một cách trở về với chính mình sau hơn hai thập kỷ hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo. Nếu thiết kế đồ họa là thế giới của cấu trúc và lý tính, thì nhiếp ảnh với chị là cuộc đối thoại âm thầm và mãnh liệt giữa người nghệ sĩ và bản thể. Những khung hình của Thảo thường hướng về đời sống thường nhật, ghi lại những chuyển động tinh tế, những khoảnh khắc tưởng như bình dị nhưng chất chứa chiều sâu nội tâm. 

Trong số các bức ảnh xuất hiện trong triển lãm Đỏ, có thể kể đến hai bức ảnh bắt lấy khoảnh khắc rất bình thường mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng có thể bắt gặp, nhưng khi được kể qua lăng kính của nhiếp ảnh gia Trần Thanh Thảo lại bật lên những cảm xúc sắc nét rất riêng. Đó là một bức ảnh chụp khay nhôm với bình trà và những chiếc bánh rất đơn sơ tại ngôi làng Shimshal trên núi ở Pakistan. Khi ấy, chị được mời vào một căn nhà và gặp một cụ bà hơn 100 tuổi rất đẹp. Chính cơ duyên đó, không gian đó và ánh sáng lúc đó đã gợi nhớ lại cho chị về căn nhà của bà ngoại mình ngày xưa. Một bức ảnh khác chính là bức ảnh chụp một người phụ nữ dân tộc Dao ở Sa Pa khi được mời vào nhà chơi và quan sát cô ấy nấu nướng, may vá, ra vườn tưới cây,… Có thể cô là một người phụ nữ không đẹp theo “tiêu chuẩn” nhưng lại có một vẻ điềm đạm, duyên dáng với chiếc khăn đỏ rất tinh tế vấn trên đầu. Với chị, vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam chính là sự duyên dáng đó.

Hoàng Lê Giang – nhà thám hiểm từng đi qua hơn 50 quốc gia – lại mang đến một góc nhìn hoàn toàn khác. Với anh, nhiếp ảnh ban đầu chỉ là cách lưu giữ ký ức, nhưng dần trở thành một ngôn ngữ kể chuyện sâu sắc. Tác phẩm của Giang thường lắng đọng, tập trung vào mối liên hệ giữa con người và môi trường sống, tìm thấy vẻ đẹp tĩnh lặng trong những khoảnh khắc giản dị. Trong “ĐỎ”, anh dẫn dắt người xem bước vào hành trình đối thoại giữa ký ức, thiên nhiên và thời gian – nơi sắc đỏ không rực rỡ mà thâm trầm, gợi nhắc những điều đã qua nhưng chưa bao giờ mất đi. 

Những tác phẩm của Hoàng Lê Giang thường mang chất liệu nhiếp ảnh nhưng lại gợi cảm xúc và bố cục như một bức tranh. Ánh sáng, màu sắc và khoảng trống trong ảnh không chỉ ghi lại khoảnh khắc thực tế, mà còn tạo nên một không gian thị giác đầy chất thơ, như thể người xem đang đứng trước một bức họa được vẽ bằng ống kính. Điều gây ấn tượng nhất chính là sự hiện diện đồng thời của hai thái cực: sự trầm lắng sâu lắng và nét sôi nổi đầy sức sống. Chẳng hạn như, có một khung hình chụp chiếc lá phong đỏ ở Nhật Bản. Màu đỏ nổi bật của chiếc lá tương phản rõ nét với nền suối phía sau. Thông thường, sắc đỏ gợi sự chuyển động và sôi nổi, nhưng ở đây, chiếc lá lại mang một vẻ tĩnh lặng, trong khi dòng suối trắng phía sau mới là yếu tố “động”. Một khung cảnh tưởng như rất bình thường, nhưng với tôi, sự đối lập giữa tĩnh và động, giữa sắc đỏ và nền trắng, lại tạo nên một cảm xúc rất đặc biệt.

Trái ngược với sự lắng đọng ấy, Tín Phùng – nhiếp ảnh gia sinh năm 1987 tại Sài Gòn – lại chọn cho mình một ngôn ngữ hình ảnh rực rỡ, tràn đầy năng lượng. Bắt đầu cầm máy từ năm 2008, anh nhanh chóng tạo dấu ấn với gam màu tươi sáng và tinh thần lạc quan. Tín Phùng ghi lại những khoảnh khắc đời thường từ ẩm thực, kiến trúc đến con người với niềm tin vào vẻ đẹp của cuộc sống. Mỗi bức ảnh của anh như một lời nhắn gửi yêu thương, lan tỏa niềm vui và sự gắn kết. Trong triển lãm “ĐỎ”, sắc đỏ hiện lên như một dòng chảy năng lượng tích cực, mời gọi người xem cảm nhận cuộc sống bằng tất cả sự rạng rỡ và yêu thương.

Sắc đỏ mà Tín Phùng mang đến triển lãm “ĐỎ” không phải là gam màu đơn thuần, mà là sắc đỏ rực rỡ, đầy biểu cảm của nghệ thuật hát bội thứ màu đỏ đã thấm vào từng lớp mặt nạ, từng lớp áo xiêm, và cả những hồi ức văn hóa đang dần phai nhạt trong đời sống hiện đại. Có một bức ảnh khiến người chụp rùng mình vì vẻ đẹp của khoảnh khắc: hai nghệ sĩ gần như đối diện nhau, phía sau là lớp rèm sân khấu đang hé mở. Không gian hậu trường không rực rỡ như ánh hào quang trước mặt khán giả, nhưng ánh mắt khép hờ và dáng cúi đầu của họ trước giờ biểu diễn lại toát lên sự tĩnh lặng đầy xúc cảm. Bức thứ hai là hình ảnh một đứa bé con của một diễn viên trong đoàn đang nép sau rèm sân khấu, chăm chú quan sát các nghệ sĩ biểu diễn. Ánh mắt của em đầy đam mê, như đang tiếp nhận một di sản sống động. Dù hát bội không còn rực rỡ hay phổ biến như trước, khoảnh khắc ấy khiến chúng ta tin rằng vẫn còn những lớp trẻ yêu nghề, và nghệ thuật truyền thống này vẫn có thể được duy trì lâu dài.

Ba nhiếp ảnh gia chính là ba cá tính nghệ thuật, cùng kể lại câu chuyện về sắc đỏ qua ba ngôn ngữ hình ảnh khác nhau. Sự đan cài giữa cảm xúc nội tâm, năng lượng sống và chiều sâu ký ức tạo nên một triển lãm nhiếp ảnh đáng mong chờ. Bước vào cuộc trò chuyện với ba nhiếp ảnh gia không chỉ là cơ hội để khám phá thế giới của nghệ thuật nhiếp ảnh mà còn như được kết nối với những giá trị sống của mỗi người.

TRẦN THANH THẢO – Nhiếp ảnh là cuộc đối thoại thầm lặng với chính mình

Trong ảnh của chị, tôi thấy chị thường chọn những chi tiết rất đời thường (một ánh mắt, một ly cà phê, một tấm vải,…) để làm điểm nhấn. Điều gì khiến chị bị thu hút bởi những khoảnh khắc nhỏ như vậy? 

Tôi là người hay hoài niệm, nên rất thích ghi lại những vật dụng đời thường bởi chúng luôn gợi nhắc về những ký ức thân quen. Tôi say mê vẻ đẹp bình dị, được chụp bằng cảm xúc chân thật nhất của mình, và hy vọng điều đó sẽ tạo nên sự kết nối với người xem  để họ cũng cảm nhận được một phần ký ức, một phần cảm xúc của riêng họ qua từng khung hình.

Ảnh của chị thường sử dụng màu rực và ấm, đặc biệt là các sắc đỏ được làm điểm nhấn một cách rất tự nhiên. Điều này mang đến cho người thưởng lãm nhiều cảm xúc. Chị có bao giờ cảm thấy màu đỏ trong ảnh của mình mang một năng lượng chữa lành không?

Tôi nghĩ đó là sự đồng cảm. Tôi chụp bằng những cảm xúc thật của mình và hy vọng điều đó cũng mang đến sự kết nối với người xem. Họ cũng sẽ thấy được những tâm trạng hoặc cảm xúc của mình trong bức ảnh đó.

Trong quá trình chọn ảnh cho triển lãm ĐỎ, có khoảnh khắc nào khiến chị xúc động hoặc bất ngờ không?

Công việc biên tập ảnh luôn mang đến cho tôi thật nhiều năng lượng. Nếu nói về cảm xúc, trong lúc nhìn lại những bức ảnh đã chụp, tôi không hẳn xúc động, chỉ đơn giản là cảm thấy vui. Và điều bất ngờ chính là lúc đặt những bức ảnh cạnh nhau. Có những bức ảnh tuy rất đơn giản nhưng khi đặt cạnh nhau thì lại tôn lên vẻ đẹp của nhau, tạo ra một sự kết nối rất thú vị hoặc những câu chuyện rất hay ho.

Cá nhân tôi rất thích bức ảnh cánh cửa màu đỏ được khóa lại bằng dây kẽm. Đó có thể là bất cứ cánh cửa nào mà bất cứ ai có thể đi ngang qua, nhưng chị lại dừng lại và ghi lại khoảnh khắc ấy. Chị có thể kể rõ hơn về khoảnh khắc mà chị chụp bức ảnh này được không? Khung cửa màu đỏ với dây kẽm có ý nghĩa đặc biệt gì đối với riêng chị? 

Tôi luôn bị cuốn hút bởi hình ảnh những cánh cửa và ô cửa sổ. Đây chỉ là một trong vô số khung cửa tôi từng ghi lại bằng máy ảnh. Chúng luôn khơi gợi sự tò mò, khiến người ta muốn hé mở để khám phá xem phía sau đó ẩn chứa câu chuyện gì. Có một câu nói nổi tiếng mà tôi rất tâm đắc: “Khi một cánh cửa khép lại, chắc chắn sẽ có một cánh cửa khác mở ra.” Đó là kim chỉ nam trong công việc lẫn cuộc sống của tôi, như một lời nhắc rằng hy vọng luôn tồn tại, vấn đề nào cũng có cách tháo gỡ, và cơ hội thì lúc nào cũng hiện hữu.

HOÀNG LÊ GIANG – Nghệ thuật của những tương phản

Trong triển lãm lần này, anh chọn những bức ảnh phong cảnh rộng lớn nhưng lại có một điểm nhấn màu đỏ giữa không gian bao la. Vì sao anh lại chọn cách thể hiện như vậy?

Trong triển lãm lần này, tôi chọn những bức ảnh phong cảnh rộng lớn với điểm nhấn là một sắc đỏ nổi bật, như một sự đối lập đầy chủ ý giữa không gian bao la và màu sắc mạnh mẽ. Tôi bị cuốn hút bởi sự tương phản, dù không thể gọi tên chính xác từng gam màu, nhưng tôi luôn nhận ra được sắc độ đối lập trong khung hình. 

Điều đó có phản ánh phần nào tính cách của anh không? Một người thích sự tĩnh lặng nhưng vẫn có nội lực mạnh mẽ?

Có người cho rằng việc đặt sắc đỏ trên nền tuyết trắng là hơi cổ điển, thậm chí cliché, nhưng tôi không ngại điều đó nếu mình thích thì cứ làm. Với tôi, một chấm đỏ giữa thiên nhiên gợi lên cảm giác không ngại cô độc, không ngại thể hiện bản thân. Dù đôi khi hơi khác biệt, hơi gây chú ý, nhưng đó là điều tôi yêu là bản chất của mình, thì cứ để nó hiện ra.

Vì sao bức ảnh cụ già bước đi bên bức tường đỏ ở Tây Tạng lại khiến anh đặc biệt tâm đắc? Điều gì trong khoảnh khắc ấy khiến anh chọn đặt tên là “Một hai, một hai”?

Trên hình chỉ thấy một cụ già nhưng lại thấy hai chiếc bóng đổ trên tường. Tôi đặt tên cho nó là “Một hai, một hai” như nhịp bước chân của cụ, và “một hai” cũng chỉ việc nhìn thấy một người mà có hai cái bóng. Khi nhìn thấy mọi người nhiễu quanh tu viện với sự thành kính và tập trung, tôi cảm nhận được vẻ đẹp của khoảnh khắc ấy và lập tức ghi lại bằng máy ảnh.

Hãy kể thêm về một bức ảnh khác mà anh tâm đắc nhất trong triển lãm lần này nhé! Với anh, điểm nhấn màu đỏ trong khung cảnh ấy mang ý nghĩa gì?

Một trong những bức ảnh tôi tâm đắc nhất trong triển lãm lần này là ảnh chụp cực quang ở một ngôi nhà màu đỏ. Khung cảnh ở đó tuy lạnh lẽo nhưng ngôi nhà vẫn ấm áp. Chính sự tương phản giữa màu của cực quang và ngôi nhà màu đỏ trên nền trời xanh gợi lại cảm giác của mình lúc còn đi học ở Bắc Âu. Hồi đó tôi hay đi ngoài đường, trời thì rất lạnh và không có đủ áo ấm. Tôi hay nhìn vào những khung cửa sổ màu đỏ và nhớ đến câu chuyện “Cô bé bán diêm”. Tấm ảnh này được chụp ngay trong đợt dịch Covid. Tuy xa gia đình và phải sống biệt lập ở Na Uy nhưng tôi thấy mình vẫn còn may mắn khi được chứng kiến một khung cảnh đẹp như bị mắc kẹt trong một giấc mơ.

TÍN PHÙNG – Kể chuyện văn hoá qua lăng kính nhiếp ảnh 

Vì sao anh chọn những tác phẩm về nghệ thuật hát bội đưa vào triển lãm ĐỎ? 

Tôi chọn hát bội vì hai lý do. Thứ nhất, tôi yêu thích các hoạt động văn hóa truyền thống, và hát bội là một loại hình nghệ thuật đặc trưng cho điều đó. Thứ hai, hát bội chứa đựng nhiều yếu tố thị giác, trong đó sắc đỏ nổi bật rất phù hợp với tinh thần của triển lãm lần này.

Điều gì trong nghệ thuật hát bội chạm đến anh sâu sắc đến mức thôi thúc anh phải ghi lại?

Khi chụp hát bội, điều đầu tiên tôi cảm nhận được là sự gần gũi, vì nó gắn liền với ký ức tuổi thơ. Mẹ tôi rất thích cải lương, và trong nhà chỉ có một chiếc tivi để xem những vở diễn. Từ đó, tình cảm với nghệ thuật truyền thống đã hình thành trong tôi một cách tự nhiên. Sau này, khi theo đuổi nhiếp ảnh, tôi nhận ra hát bội và cải lương đang dần mai một. Tôi muốn ghi lại những giá trị ấy để thế hệ sau, và cả những người cùng lứa thấy được nét đẹp của văn hóa cha ông.

Theo anh, nhiếp ảnh có thể đóng vai trò gì trong việc lưu giữ và truyền tải giá trị văn hóa truyền thống như hát bội? 

Với tôi, nhiếp ảnh là công cụ truyền tải hình ảnh, giống như cây bút của nhà văn. Những tấm ảnh với màu sắc, ánh sáng và khoảnh khắc có thể giúp người xem cảm nhận được thần thái, vẻ đẹp của nghệ thuật hát bội: từ cách hóa trang, biểu cảm đến không gian biểu diễn. Đó là cách nhiếp ảnh góp phần giữ gìn những giá trị đang dần phai nhạt.

Ba góc nhìn nhiếp ảnh mở ra thế giới ĐỎ không giới hạn

Khi anh/ chị nghĩ tới sắc đỏ, hình ảnh nào hiện lên đầu tiên trong tâm trí? Và màu đỏ mang ý nghĩa đặc biệt gì? 

Trần Thanh Thảo: “Tôi yêu thích tất cả các màu sắc, nhưng màu đỏ luôn khiến tôi ấn tượng đặc biệt. Nó gợi lên sự ấm áp và nồng nhiệt. Khi nghĩ đến màu đỏ, tôi thường liên tưởng đến ngọn lửa – hình ảnh sống động và tràn đầy năng lượng”. 

Hoàng Lê Giang: Mắt tôi bị loạn sắc nên tôi thường không để màu sắc dẫn dắt mình. Màu đỏ giúp tôi tìm ra trọng tâm hoặc điểm nhấn trong khung ảnh. Khi nghĩ tới màu đỏ, tôi nghĩ ngay tới những lá quốc kỳ vì có thông tin cho rằng màu đỏ xuất hiện trong khoảng 70-80% quốc kỳ của các nước trên thế giới.

Tín Phùng: Khi nghĩ tới màu đỏ, những hình ảnh liên quan tới Á Đông như ngày Tết, phong bao lì xì hoặc nghệ thuật hát bội truyền thống hiện lên trong tâm trí tôi đầu tiên. Với tôi, màu đỏ là một màu sắc tạo nên sự rực rỡ, quyền lực và là một ký ức sôi động. Trong hành trình nhiếp ảnh, đôi lúc màu đỏ đóng vai trò như một yếu tố, một điểm nhấn về mặt thị giác và cảm xúc.

Anh/chị thường chụp ảnh theo chủ đích đã định, hay cũng có những lúc khung cảnh bất ngờ khiến anh/chị muốn ghi lại ngay khoảnh khắc đó mà không hề có dự định từ trước?

Trần Thanh Thảo: Đây là một câu hỏi khó. Khi theo đuổi nhiếp ảnh một cách chuyên nghiệp, việc mình đi đâu và chụp gì thường cần có chủ đích, và tôi cũng vậy. Tuy nhiên, khi đã đặt chân đến nơi, điều tôi thực sự yêu thích là khám phá những bất ngờ trên hành trình. Tôi chụp theo cảm xúc và góc nhìn cá nhân. Vì chụp cho chính mình, tôi không quá áp lực phải ghi lại điều gì hay theo cách nào, bởi sự ép buộc đó dễ khiến cảm xúc bị đóng khung.

Hoàng Lê Giang: Có những khung cảnh, tôi biết chắc là nó sẽ rất đẹp nên tôi chờ sẵn để ghi lại được khoảnh khắc ấy. Bức ảnh tôi chụp các vị sư sau giờ tan học ở một trường đại học là một trong số đó.  

Tín Phùng: Hầu hết các bức ảnh trong triển lãm “ĐỎ” lần này, cũng như trong suốt hành trình nhiếp ảnh của tôi từ trước đến nay, đều không được lên kế hoạch trước. Tôi có xu hướng chụp theo cảm hứng, hoàn toàn dựa vào sự quan sát và cảm nhận tại chỗ. Khi bắt gặp một khoảnh khắc đủ hấp dẫn, đủ thú vị, tôi biết ngay mình phải giơ máy lên và ghi lại. Gần như tất cả các tác phẩm của tôi đều được tạo ra theo cách đó. Trong tư duy nhiếp ảnh của tôi, việc sắp đặt hay chuẩn bị trước gần như không có chỗ đứng.

Có bức ảnh nào chị từng chụp mà sau này nhìn lại, chị thấy nó nói lên một điều gì đó về chính mình mà lúc đó chị chưa nhận ra?

Trần Thanh Thảo: Tất nhiên là có rất nhiều. Khi nhìn lại những bức ảnh đã chụp, tôi thấy rõ cảm xúc bên trong mình ở từng thời điểm. Với tôi, nhiếp ảnh là sự phản chiếu nội tâm, nên việc một bức ảnh thể hiện đúng tâm trạng lúc đó là điều tự nhiên.

Hoàng Lê Giang: Tôi từng chụp một bức ảnh chú tiểu ngồi bấm điện thoại, gương mặt thoáng buồn, phía sau là chú chó nhỏ tựa sát vào lưng. Ban đầu, tôi chỉ bị thu hút bởi khung cảnh đẹp. Nhưng rồi tôi nhận ra: trong khoảnh khắc ấy, chú tiểu như đang hướng tâm trí ra thế giới bên ngoài, còn chú chó lại chỉ hướng về chủ của mình. Giữa nhịp sống hiện đại, con người dễ quên mất hiện tại để chạy theo điều gì đó xa xôi, trong khi với chú chó, ta chính là cả thế giới.

Tín Phùng: Hành trình nhiếp ảnh của mỗi người gắn liền với trải nghiệm sống của họ. Khi còn trẻ, mình dễ bị cuốn theo trào lưu, góc nhìn lạ hay những xu hướng thị giác khác. Nhưng khi trưởng thành hơn, trải nghiệm nhiều hơn, tư duy cũng thay đổi. Có những khoảnh khắc lúc chụp mình không nhận ra điều gì đặc biệt, nhưng khi xem lại sau này, mới thấy nó phản ánh đúng bản chất con người mình. Tôi tin đó là điều bình thường. Ai đủ trải nghiệm và kiên trì với nhiếp ảnh cũng sẽ gặp những khoảnh khắc như vậy, và nhận ra cảm xúc thật sự của mình trong đó.

Cảm nhận của anh/ chị về ảnh của hai nhiếp ảnh gia cùng tham gia triển lãm ĐỎ lần này là gì? 

Trần Thanh Thảo: Tôi rất thích ảnh của Giang và Tín vì đó là hai ngôn ngữ khác nhau hoàn toàn. Hành trình nhiếp ảnh của hai bạn đều rất đẹp, rất thú vị và tràn đầy năng lượng tích cực. Nó chính là sự duy mỹ trong cuộc sống.

Hoàng Lê Giang: Tác phẩm của Tín Phùng khai thác gam đỏ đặc trưng từ đời sống đường phố Việt Nam và nghệ thuật Hát Bội — một hướng tiếp cận rất thú vị từ những chất liệu quen thuộc. Trong khi đó, chị Thảo lại tìm thấy sắc đỏ theo cách nhẹ nhàng, tinh tế hơn, khác hẳn với màu đỏ nổi bật mà tôi thường sử dụng.

Tín Phùng: Ở chị Thảo, tôi thấy sự chỉn chu, chậm rãi và đầy cảm xúc trong từng khoảnh khắc bấm máy. Cách chị ghi lại những điểm chạm nhỏ trong cuộc sống khiến cảm xúc như được đóng băng lại, rất tinh tế và sâu sắc. Đó là điều tôi thật sự ngưỡng mộ. Còn với Giang, đó là sự nhạy cảm trong cách nhìn không gian, trong từng đường nét mà anh có cơ hội tiếp cận. Cả hai đều mang đến những góc nhìn rất riêng, và tôi mong mình có thể học hỏi thêm từ họ qua lần triển lãm này.

 Anh/ Chị tìm thấy điểm tương đồng và sự khác biệt nào giữa tác phẩm của chính mình và của hai nhiếp ảnh gia còn lại?

Trần Thanh Thảo: Điểm tương đồng lần này chắc chắn là cả ba tác giả đều thể hiện màu đỏ trong những tác phẩm của mình. Còn sự khác biệt nằm ở chỗ ai cũng có những câu chuyện “ĐỎ” của riêng mình, không ai giống ai.

Hoàng Lê Giang: Tôi nhận thấy điểm chung giữa ba người là đều chọn những khoảnh khắc rất đời thường, không quá kỳ vĩ nhưng vẫn lưu giữ vẻ đẹp của cuộc sống. Với chủ đề “ĐỎ”, mỗi người đều khai thác màu đỏ để kể câu chuyện riêng, tạo nên một mạch kết nối chung. Riêng tôi, thường tìm đến những vùng đất xa hơn, nơi sắc độ đỏ cũng mang một cảm giác khác biệt. Trong ảnh của tôi, màu đỏ thường nằm ở vị trí trung tâm, nhỏ thôi, không bao phủ toàn khung hình nhưng đủ để tạo điểm nhấn.

Tín Phùng: Điểm chung giữa tôi và hai nhiếp ảnh gia còn lại là niềm đam mê với nhiếp ảnh. Mỗi người đều mang cá tính và xuất phát điểm riêng, nên sự khác biệt là điều tự nhiên. Tác phẩm của chị Thảo mang vẻ tĩnh lặng, sâu lắng dù chụp khoảnh khắc chuyển động. Ảnh của tôi cũng tĩnh, nhưng là sự tĩnh tích cực, không u buồn. Còn anh Giang nổi bật ở khả năng khai thác đường nét và không gian trong từng bối cảnh.