Viết trực giác – Tay viết tâm an

Người viết thường nghĩ mình thiếu ý tưởng, nhưng thật ra ta chỉ thiếu độ nhạy bén giác quan.

“Viết trực giác – Tay viết tâm an” là tựa quyển sách của tôi, vừa phát hành được vài hôm. Tôi đã viết quyển sách này trong 3 năm. Đó là quãng thời gian tôi được nhìn sâu vào hành trình viết của chính mình – từ cô bé cộng tác viên cho tờ báo tuổi teen vô cùng yêu viết lách nhưng không chọn theo đuổi nghiệp văn chương đến người viết đa lĩnh vực với hơn 10 năm đưa ngòi bút đi qua thơ ca, văn xuôi, báo chí và kể chuyện thương hiệu.

Đề bài phía công ty xuất bản đưa ra là cô đọng nội dung sách trong khoảng 45,000 từ sao cho độ dày vừa phải, dễ đọc, dễ hiểu, dễ mang theo bên mình và dễ ứng dụng. Yêu cầu nhiều chữ “dễ” lại thành ra khó. Tôi đã viết lần một và cảm thấy con đường mình đi có vẻ chưa đúng hướng, nên đã quyết định xây dựng lại cấu trúc mới cho sách và viết lại từ đầu. Ở cuối sách, tôi đã chia sẻ rằng: “Bộ môn viết lách này tôi sẽ chẳng bao giờ “tốt nghiệp”, và quyển sách này cũng sẽ chẳng bao giờ là phiên bản hay nhất, trọn vẹn nhất. Nhưng tôi hài lòng với nó. Trực giác mách bảo rằng bấy nhiêu nội dung đã đủ cho một chặng đường. Đủ cho ai đó bắt đầu tập viết, hoặc cho người viết chuyên nghiệp muốn tìm lại cảm hứng”.

Có thể nói, đó chính là tinh thần của lối viết bằng trực giác.

Hiểu một cách đơn giản, viết trực giác chính là sử dụng trực giác để viết. Với lối viết truyền thống, người viết sẽ xây dựng sẵn cấu trúc bài viết rồi áp dụng kỹ thuật, chọn lọc câu từ để viết nội dung theo ý mình muốn. Còn với lối viết trực giác, cảm hứng có thể đến từ bất cứ đâu, bất cứ lúc nào, người viết cứ thế ôn tồn đón nhận và viết xuống. Ban đầu, tất cả những gì tôi biết về lối viết của mình chỉ có thế, nên tôi tiếp tục đào sâu xem chính xác thì mình sử dụng trực giác để viết như thế nào.

Bằng sự đúc kết sau nhiều năm thực hành viết trực giác, tôi nghiệm ra rằng: Chất liệu đến từ việc ta cảm thụ cuộc sống bằng các giác quan. Giác quan chính là “cửa ngõ” đưa thế giới đi vào bên trong ta. Người viết thường nghĩ mình thiếu ý tưởng, nhưng thật ra ta chỉ thiếu độ nhạy bén giác quan. Khi giác quan được đánh thức, mọi trải nghiệm đều trở thành chất liệu: một âm thanh có thể mở ra đoạn hồi tưởng, một mùi hương có thể dẫn về vùng ký ức, một cái chạm có thể gợi lên cả câu chuyện, một ánh sáng có thể trở thành áng văn tuyệt mỹ. Nâng cao khả năng cảm thụ bằng các giác quan giúp ta nhìn thấy những điều người khác bỏ qua, nghe được những điều người khác không để ý, và cảm được những tầng sâu mà người khác chỉ lướt qua. Và chính những tầng sâu ấy tạo nên sự độc đáo, chân thật và giàu sức nặng trong từng trang viết. Vậy, khi ta rèn luyện cho mình khả năng cảm thụ bằng tất cả giác quan, ta không chỉ mở rộng trải nghiệm sống mà còn mở rộng cả biên độ sáng tạo. Ý tưởng không còn đến một cách ngẫu nhiên, mà xuất hiện tự nhiên như hơi thở. Viết không còn là nỗ lực, mà trở thành dòng chảy. Khi đó, người viết đạt được trạng thái “tay viết, tâm an”.

Tôi đã nhắc đến “khả năng cảm thụ”. Là “khả năng”, chứ không phải “kỹ năng”. Khi mới bắt đầu rèn luyện một thói quen, ta thường phải tập trung vào từng bước nhỏ, nhắc nhở bản thân liên tục. Lúc ấy, đó là kỹ năng, được hình thành nhờ sự luyện tập và ý thức. Nhưng theo thời gian, khi ta đã quen thuộc, mọi hành động trở nên tự nhiên, không cần suy nghĩ hay gắng gượng, kỹ năng ấy dần chuyển hóa thành khả năng. Chỉ khi đó, ta mới có thể cảm thụ một cách thoải mái, nhẹ nhàng, mọi lúc, mọi nơi và chuyển tải cảm thụ đó thành ngôn từ.